Wereldaidsdag | Bescherm onze kinderen

1 december is Wereldaidsdag.
Welke preventieve maatregelen missen we bij Sensoa?

1 december 2024, Comité Bescherm onze kinderen.

De hiv-lijders verdienen de nodige zorg en mogen niet gestigmatiseerd worden. Maar een ruimere aanpak is nodig.
De toename van de hiv-diagnoses in 2023 is alarmerend. We zien dat de bestaande preventie niet voldoet, zeker nu de gemuteerde virussen resistent zijn voor een hiv-behandeling.

Het is hoogdringend nodig dat Sensoa, het expertisecentrum relationele en seksuele opvoeding, niet enkel aanstuurt op het gebruik van het condoom, het testen op hiv en het gebruik van medicatie, maar ook aanstuurt op gedragsverandering. Het is hun plicht erop te wijzen dat minder wisselende partners of trouw zijn aan één partner de meest efficiënte methode is om de verspreiding van de hiv-infectie tegen te houden. Voorts moet ze duiden dat anale seks de kans 17 maal vergroot voor het oplopen van soa’s, ook van het hiv-virus. Dit is niet stigmatiseren van personen maar de wetenschappelijke kennis doorgeven tot welzijn van de persoon zelf en de ganse maatschappij.

FEITEN OMTRENT HIV

Volgens het onderzoek van Sciensano waren er in 2023 665 nieuwe hiv-diagnoses in België. Dat is gemiddeld 1,8 diagnoses per dag. Dit is een stijging van 13 % in vergelijking met 2022. Daarmee stopt de dalende trend die we voorheen hadden (1).

Het grootste deel van de nieuwe diagnoses vond plaats bij 25-plussers. Tussen 15 en 19 jaar werd bij 3% van de jongeren hiv vastgesteld. Onder de 15 jaar 1%. We zien dus dat hiv vooral een probleem is bij de jongvolwassenen, niet bij de jongeren.

In 2023 werden er in België 18 703 mensen met hiv medisch opgevolgd. 87% heeft een lage onderdrukte virale lading omdat ze een langdurig hiv-remmers innemen (antiretrovirale middelen).

8727 personen nemen de medicatie PrEP (Pre-Exposure Profylaxis ), een medische behandeling voor mensen zonder hiv dat een besmetting met hiv wil voorkomen. PrEP is vooral bedoeld voor mensen die groot risico lopen op hiv. Dit is een stijging met 26% tegenover 2022. 99% van de gebruikers zijn mannen.

Naar schatting weten 1325 mensen in België nog niet dat ze hiv hebben. Dit overschrijdt de 5 % in 2023. Daarom is het testen op hiv belangrijk.

We komen in totaal op meer dan 20 000 personen met een hiv-besmetting in België in 2023. Dit vraagt een grote inspanning van de gezondheidszorg om bijna 19 000 personen te blijven opvolgen. Meer dan de helft van deze personen, ongeveer 10 000, was ouder dan 50 jaar. Deze personen hebben meer bijkomende chronische ziekten en sommigen hebben een langdurige blootstelling aan medicatie tegen het hiv-virus (2).

Alarmerend is dat de hiv-remmers geen effect hebben op het gemuteerde virus. Zo kan bij deze dragers de virale lading terug stijgen en kan hiv zich weer vermenigvuldigen (3).

Anale seks heeft een duidelijk hoger risico op hiv-overdracht dan vaginale seks, vooral voor de ontvangende partner. Volgens de Centers for Disaese Control (CDC) (4), is het risico per seksuele handeling met een hiv-positieve partner die geen behandeling heeft:

Ontvangende partner bij anale seks: 138 per 10.000 = 1,38% (ongeveer 1 op 72)
Penetrerende partner bij anale seks: 11 per 10.000 = 0,11% (ongeveer 1 op 909)
Ontvangende partner bij vaginale seks: 8 per 10.000 = 0,08%
Penetrerende partner bij vaginale seks: 4 per 10.000 = 0,04%

Dus voor de ontvangende partner is het risico bij anale seks ongeveer 17× hoger dan bij ontvangende vaginale seks op basis van deze cijfers.

Sommige bronnen spreken van een risico op HIV bij anale seks dat ongeveer 30x groter is dan bij vaginale seks? (Bron>>)

Bij transgenderpersonen in West- en Centraal-Europa en Noord-Amerika ligt de hiv-prevalentie even hoog als bij gay mannen: bij beide groepen bedraagt de mediane prevalentie 2,4% (24 op 1000).

Bij mensen die drugs injecteren ligt de prevalentie met 7,0%, bijna drie keer zo hoog (Bron>>).

PREVENTIEMAATREGELEN

Het gebruik van condooms aanbevelen, maar door gebruiksfouten is ook het condoom niet 100% veilig. De faalkans is 2 tot 20 % (5).
Het aanmoedigen zich te laten testen.
Een vlugge hiv-behandeling opstarten van besmette personen zodat het virus niet wordt doorgegeven.
Het promoten van PrEP voor personen die een risico lopen, (vooral bij MSM)

Sensoa vraagt meer lessen relationele en seksuele vorming (RSV) waarbij het condoomgebruik en het gebruik van PrEP aan bod komt.

WAT MISSEN WE BIJ DE SEKSUELE VORMING VAN SENSOA

In het lespakket ‘Lesgeven over soa’s en hiv’ wordt het afraden van wisselende partners niet vermeld (6). Als beide partners trouw zijn aan één partner, is er geen gevaar van overdracht van het hiv-virus. Door het veelvuldig wisselen van partner wordt het virus doorgegeven. Dit geldt zowel voor homokoppels als heterokoppels.
Waarom raadt Sensoa het beperken van sexpartners niet aan? (7) Dit vraagt wel gedragsverandering, maar is dat te veel gevraagd als men weet dat intussen 20 000 personen met hiv besmet zijn in België en nieuwe resistente hiv-virussen optreden? Door trouw te zijn aan één partner kan men het risico op hiv herleiden naar nul!

Het waarschuwen voor het risico op hiv bij anale seks, minstens 17 keer zo groot als bij heteroseksueel seks, blijft achterwege. Dit lijkt het nieuwe taboe in de seksuele voorlichting te worden.
Sensoa doet vooral veldwerk waar MSM (mannen die seks hebben met mannen) aanwezig is. Ze waarschuwen voor soa’s en bevelen het condoom en PrEP aan. Is het niet nodig dit verhoogde risico bij anale seks te benoemen en dit af te raden, in plaats van anale seks te normaliseren? Dit is geen stigmatisering, maar het doorgeven van wetenschappelijke kennis.

BESLUIT:

Sensoa, benadruk ook dat het hebben van wisselende sekspartners het risico op HIV verhoogt en raad aan om een vaste partner te hebben.

Benoem dat anale seks een aanzienlijk hoger risico op hiv-overdracht met zich meebrengt (17 keer zo groot). Raad daarom anale seks af als preventieve maatregel. Er zijn tal van andere manieren om intimiteit en genegenheid te beleven.
Zo krijgen jongeren de volledige informatie en kunnen ze een weloverwogen beslissing nemen.

NB. We merken dat de hiv-cijfers van Sciensano momenteel niet meer rechtstreeks beschikbaar zijn. Is het niet de bedoeling dat deze epidemiologische gegevens, die in het kader van de publieke gezondheid worden verzameld, ook publiek toegankelijk blijven (Bron>>)?

Bronnen

Sciensano, Hiv en aids. Het laatste rapport. https://www.sciensano.be/nl/biblio/epidemiologie-van-hiv-belgie-toestand-op-31-december-2023
Hiv in België, feiten en cijfers. https://www.sensoa.be/hiv-belgie-feiten-en-cijfers
Hiv en aids behandelen. https://www.allesoverseks.be/hiv-en-aids-behandelen
About “Estimate the HIV Risk” https://hivrisk.cdc.gov/about-the-data/?utm_source=chatgpt.com
De veiligheid van condooms en het aanbevelen van het condoom in de klas.

https://bescherm-onze-kinderen.be/algemeen/seksuele_vorming/veiligheid-condooms-in-vraag
Lesgeven over soa’s en hiv. https://www.sensoa.be/lesgeven-over-soas-en-hiv
ABC-methode https://www.bescherm-onze-kinderen.be/onderzoek/onderzoeken-van-rsv

Contact

Steun ons